TÜBA Başkanı Şeker: Bilimsel Üretimin Temelinde Etik ve Sorumluluk Var

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, Dokuz Eylül Üniversitesi’nde “Akademik Sorumluluk ve Saygınlık” başlıklı bir konferans verdi. Şeker, bilimsel çalışmaların etik ilkelere uygun yürütülmesi gerektiğini vurgulayarak yapay zekânın akademik hayata etkilerinden üniversitelerin toplumsal sorumluluğuna kadar pek çok konuya değindi.

Etik İlkeler ve Bilimsel Sorumluluk

Şeker, akademik çalışmaların doğruluk, güvenilirlik, özgünlük ve şeffaflık üzerine kurulması gerektiğini belirtti. Ortak çalışmalarda katkıların hakkıyla tanınmasının ve bilimsel sonuçların önyargısız değerlendirilmesinin önemine dikkat çekti. Akademisyenlerin yalnızca bilgi üretmekle yetinmeyip bu birikimi toplumsal gelişime katkı sağlayacak biçimde değerlendirmeleri gerektiğini ifade etti.

Yapay Zekâ ve Akademik Dürüstlük

Yapay zekâ teknolojilerinin hızlı gelişiminin etik, hukuki ve toplumsal sorunları da beraberinde getirdiğini kaydeden Şeker; kaynak gösterilmeden yapay zekâ içeriklerinin kullanılmasını, güvenilir olmayan kaynakların ortaya çıkmasını ve yapay zekâ desteğinin şeffaf biçimde belirtilmemesini akademik dürüstlük açısından önemli sorunlar olarak nitelendirdi. Bu teknolojilerin destekleyici bir araç olarak görülmesi gerektiğini, bilimsel ürünün doğruluğu ve etik niteliğinin ise araştırmacının sorumluluğunda olduğunu belirtti. İnsan haklarının, mahremiyetin, güvenliğin, şeffaflığın ve hesap verebilirliğin bu alanda gözetilmesi gerektiğini vurguladı.

Üniversitelerin İşlevi ve Türkiye’nin Bilim Vizyonu

Şeker, üniversitelerin eğitim-öğretim, araştırma ve toplumsal katkı olmak üzere üç temel işlevi olduğuna dikkat çekti. Nitelikli insan kaynağı yetiştirilmesi, eğitimde niteliğin korunması ve değişen koşullara uyum gerekliliğini vurguladı. Türkiye’nin geleceğinin bilim, teknoloji ve akademi alanlarındaki nitelikli çalışmalarla şekilleneceğini ifade eden Şeker; araştırmacıların desteklenmesi, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesi ve Ar-Ge yatırımlarından etkin sonuç alınmasının önemine değindi. Türk dünyasındaki bilim akademileri arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesinin de bilimsel etkiyi artıracağını belirtti.

TÜBA’nın Destek Programları

Konuşmasında Şeker, Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanlarını Ödüllendirme Programı (GEBİP), Bilimsel Telif Eser Ödülleri Programı (TESEP), TÜBA-TEKNOFEST Doktora Bilim Ödülleri ve Türk-İslam Bilim Kültür Mirası Projesi gibi çalışmalardan söz etti. Genç bilim insanlarının desteklenmesi, nitelikli eserlerin üretilmesi, bilimsel terminolojinin geliştirilmesi ve uluslararası bilim diplomasisinin güçlendirilmesi yönündeki faaliyetlerin akademik üretimin niteliğiyle birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.

Şeker, konuşmasının sonunda bilim insanlarının bilgi üretirken etik ilkeleri gözetmeleri, sürekli öğrenmeye açık olmaları ve birikimlerini toplum yararına değerlendirmeleri gerektiğini ifade etti.